تاثیر نور و رنگ در دکوراسیون چگونه است؟

آیا تا به حال از خود پرسیده اید که چرا یک سیب قرمز به نظر می رسد؟! به طور معمول، ما فکر می کنیم رنگ یک جسم بدون تغییر و ثابت است. در واقع این همه ی حقیقت نیست. بلکه رنگ ظاهری یک جسم، بسته به اینکه چه بازتابشی از نور بازتابیده شده برآن دارد، متفاوت است. مثلا در مثال سیب، دلیل قرمز بودن آن این است که سیب ، رنگ قرمز موجود در طیف رنگی نور را بازتاب داده و بقیه نورها را جذب می کند. بنابراین به نظر قرمز می رسد اما اگر از فیلتری در مسیر نور استفاده شود که رنگ قرمز را عبور ندهد، سیب فقط مقداری کمی نور را باز می تاباند، بنابراین تاریک به نظر می رسد. این حقیقت که نور می تواند آرایش رنگ اجسام را تغییر دهد، یعنی اینکه ، این تغییرات در ظاهر رنگ اشیا اتفاق می افتد، اما مغز ما این تغییرات را جبران کرده و اشیا را به همان رنگی که انتظار داریم می بیند. اما در حقیقت این تغییرات روی عکس العمل ما نسبت به محیط و اشیا تاثیر می گذارد.

همه ی نورها مثل هم نیستند

نورها در حالی که ظاهر یکسانی دارند، از نظر آرایش رنگی باهم دیگر متفاوت اند. مثلا نور ظهر تقریبا به طور کامل مقادیر متعادل از تمام طیف های رنگ را در خود دارد. اما نور روز از نظر رنگی تغییر می کند، به همین خاطر ظاهر رنگی اشیا در نور اول صبح یا در سایه فرق می کند. نورهای مصنوعی نیز طیف های متفاوت رنگی دارند.

نور سفید و رنگ های درخشان

عموما نور سفید (نوری که همه طیف های رنگی را در خود دارد) رنگها را طبیعی تر و درخشان تر نشان می دهد. اما تعدادی از رنگ های طیف نوری مهم تر از بقیه هستند. سه رنگ اصلی (قرمز،آبی،زرد) می توانند باهم ترکیب شده و هر رنگی را بوجود بیاورند. بنابراین نوری که میزان متعادلی از این سه رنگ را داشته باشد، می تواند ظاهر رنگی خوبی به اجسام بدهد، حتی اگر منبع نوری ما طیف ضعیفی از رنگ های دیگر را در خود داشته باشد.

چرا رنگ ها را متفاوت می بینیم؟

اینکه ما رنگ ها را چگونه می بینیم به دو عامل بستگی دارد:

1. نوری که جسم جذب می کند : سیاه تمام رنگ ها را جذب می کند. سفید هیچ نوری را جذب نکرده و همه را بازتاب می دهد. آبی ، قرمز را جذب می کند

2 .تاثیر منبع نوری : نور طبیعی (خورشید)، در طول روز تغییر می کند و بسته به جهت و محل قرار گیری فضا ، متفاوت می شود. نورهای مصنوعی نیز بسته به نوع سیستم نوری لامپ، تغییر می کنند.

چگونه نور طبیعی رنگها را تغییر می دهد؟

با توجه به جهت قرار گیری اتاقها (شمالی، جنوبی، غربی، شرقی) ، نور با زاویه ها و شدت های مختلف به فضا می تابد . در این صورت تاثیر نور را در چهار گروه می توان بررسی کرد :

اتاق های شمالی، که نورکم و غیر مستقیم دارند و استفاده از تن های سرد رنگی باعث سردتر شدن محیط اتاق می شود. بنابراین استفاده از رنگ های گرم، محیط را گرم تر و درخشان تر می کنند.

اتاق های جنوبی ، نور زیادی می گیرند، بنابراین اگر می خواهید آفتاب گیر بودن اتاق را به خصوص در ساعات میانی روز تشدید کنید، از تن های گرم استفاده کنید. در غیر این صورت برای خنک و با روح کردن ساختن فضا، تن های سرد را بکار ببرید.

اتاق های شرقی ، قبل از ظهر نور گرم و زردی دارند و در ساعات بعد از ظهر این نور تبدیل به نور آبی رنگ می شود. نارنجی، زرد، و قرمز انتخاب فوق العاده ای برای این فضاها هستند.

اتاق های غربی ، نور غروب در این اتاق ها رنگ های گرم و دلپذیری را به فضا می بخشد. در حالی که نور کم صبح باعث می شود که سایه هایی در محیط ایجاد شده و رنگ ها به نظر مات تر و تیره تر برسند. رنگ های آبی و سبز انتخاب های خوبی برای این اتاق ها هستند.

چگونه نور مصنوعی رنگها را تغییر می دهد؟

به طور خلاصه می توان نورهای مصنوعی بسته به نوع سیستم تولید روشنایی به پنج گروه تقسیم کرد :

لامپ های تنگستنی : نور گرم آن باعث درخشان به نظر رسیدن تن های نارنجی، زرد و قرمز می شود، اما ظاهر کدر و ماتی به رنگ های آبی و سبز می دهد.

فلورسنت ها : نور سرد این لامپ ها ظاهری زنده و درخشان به آبی و سبزها می دهد.

هالوژن ها : این نورهای سفید شبیه به نورهای طبیعی بوده و رنگ را زنده تر نشان می دهند. استفاده از هالوژن ها در بین نورهای مصنوعی کمتر خسته کننده بوده و ظاهری خوشایندی به محیط می دهند.

لامپ های فلورسنت فشرده (Compact Fluorescent Lights) : این نورها می توانند نورهایی با تن گرم و طبیعی (زرد ونارنجی) یا نورهایی با تنالیته سرد (آبی و سفید) تولید کنند.

دیودهای ساطع کننده نور (Light Emitting Diode) :لامپهای LED به دو گروه تقسیم می شوند. گروه اول ، نورهای سرد و گروه دوم ، تن های گرم زرد و قرمز را تولید می کنند. به تازگیی LEDهای هوشمندی روانه بازار شده اند که می توانید با تغییر دامنه رنگ نورها، طیف وسعیی از نورها را به وجود بیاورید ؛ از نور آبی آسمان تا نور قرمز غروب

در این فضا، لامپ های فلورسنت پشت آینه ها قرار گرفته اند. لامپ های تنگستنی نور کلی اتاق را تامین کرده و از LED ها به عنوان نورهای تزیینی استفاده شده است.

نکاتی که قبل از انتخاب رنگ باید به آنها توجه کرد

اگر در شهر یا کشوری که در آن زندگی می کنید، بیشتر اوقات هوا سرد و بارانی است، رنگ ها کدر و مات تر به نظر می رسند و در کشورهای گرم و خشک ، رنگ درخشان تر و شفاف تر خواهند بود. بنابراین یک آبی ممکن است در این دو محیط ، ظاهری متفاوت داشته باشد.

اگر اتاق گرفته و تاریکی دارید، رنگ کردن دیوارها با سفید کمکی به شما نخواهد کرد ، چرا که رنگ سفید در نور کم به نظر خاکستری رنگ خواهد رسید.

نورهای سقفی باعث می شوند که رنگ آمیزی اتاق یکنواخت ، بدون سایه و روشن به نظر برسد. سعی کنید از نورهای دیگر محیطی ، جهت ایجاد عمق و تنوع در نور پردازی استفاده کنید.

رنگ ها بعد از خشک شدن تیره تر به نظر می رسند. برای اینکه نتیجه کار را زودتر ببینید به جای گذاشتن رنگ روی دیوار، مقادیری رنگ را روی کاغذ سفید عایق رطوبت گذاشته و صبر کنید تا کاملا خشک شود.

لامپ های هالوژن رنگ های واقعی تری را نسبت به لامپ های تنگستن معمولی به نمایش می گذارند.

رنگ های خنثی با خلوص پایین (خیلی کمتر) در نور زیاد یا نورهای مصنوعی شب بسیار محو و کم رنگ به نظر می رسند. سعی کنید از رنگهای درخشان تر و با خلوص بیشتری استفاده کنید.

رنگ های که دارای بافت هستند یا دیوارهای بافت دار باعث تیره تر به نظر رسیدن رنگ می شوند.

رنگ های روشن و شفاف مثل زرد روشن ، نور بیشتری را انعکاس می دهند و باعث تحریک بیش از حد سلول های بینایی شده و موجب تحریک و ایجاد تنش در ما می شود. بنابراین در اتاق کودکان یا فضاهای که نیاز به آرامش بیشتری داریم، استفاده از این رنگها توصیه نمی شود.

روی مربع های کوچک رنگهای دلخواه را قرار داده و در طول روز در اتاق جابه جا کنید. تغییرات آن را ببینید.

از آن جایی که به طور معمول بعد از تکمیل رنگ، نورها نصب و تنظیم می شوند ، قبل از قرار دادن رنگ ها روی دیوار مربع های رنگی خود را در مقابل نورهای مصنوعی که دوست داریدیا بعدا از آنها استفاده خواهید کرد، قرار داده و به تغییرات آن توجه کنید. در این مرحله می توانید از یک تکنیسین برق نیز کمک بگیرید.

به خاطر داشته باشید که معمولا در بعضی از مواقع روز، نورها طبیعی و مصنوعی هم زمان استفاده می شوند. مثل غروب های طولانی آفتاب در تابستان. لامپها را در طول روز روشن کنید و تفاوت رنگ ها را با حضور هر دو نوع نور تجربه کنید.

دیوارهای بسیار روشن، رنگ های تند موکت یا کف پوش ها را انعکاس می دهند. مثلا یک موکت آبی روشن به دیوار سفید تن آبی می دهد.

قبل از رنگ آمیزی اتاق ، ببینید که در چه ساعاتی از روز از آن استفاده می کنید. پس رنگ را با آن نور (طبیعی یا مصنوعی) تنظیم کنید. بسته به اینکه نورهای مصنوعی شما چه تن هایی را ایجاد می کنند، از رنگهای سرد و گرم استفاده کنید. مثلا اگر از چراغ های هالوژن یا تنگستن معمولی استفاده می کنید، با توجه به تن های گرم ایجاد شده ، رنگ های گرم و در صورت استفاده از نور سفید لامپ های فلورسنت ، رنگهای سرددر فضا درخشنده تر و جذاب تر به نظر خواهند رسید. در نور طبیعی روز بسته به جهت اتاق و پرنور یا تاریک بودن آن رنگ مطلوب را انتخاب کنید.

برای محل های کار، آشپزخانه و حمام می توانید از نورهای سفید و برای اتاق های نشیمن و خواب برای القای حس های گرم و صمیمی نورهایی با تن های گرم به کار ببرید.

نور و رنگ در دکوراسیون

آشنایی با چند اصطلاح متداول در ارتباط با ترکیب رنگها :

رنگ های آكسان: رنگ های تند و درخشانی كه برای زنده كردن و انرژی بخشیدن به یك مجموعه رنگی به آن اضافه می شود، مانند حالتی که رنگ قرمزتند با خانواده رنگ كرم ترکیب شده است.این حالت با بکارگیری نوارهای رنگی تند کناره کف یا پایین دیوارهای راهروهای بیمارستانها برای جلب توجه بیشتر کم بینایان بوجود میاید .
رنگ های متضاد: این رنگ ها در كنار هم تاثیری چشمگیر بر بیننده باقی می گذارند چنان كه حتی پس از بستن چشم ها این تاثیر تا مدت كوتاهی در ذهن بیننده باقی می ماند. مانند تابلوهای زمینه سفیدی که با تیتر قرمز محل های مهم نظیر اورژانس یا خروجی ها را نشان میدهند .
رنگ زمینه: رنگ زمینه رنگی است كه در بزرگ ترین سطوح و به بیشترین میزان در یك فضا مورد استفاده قرار گرفته است مانند رنگ دیوارهای یك اتاق. رنگ زمینه ، اغلب به عنوان پس زمینه ای برای سایر رنگ های به كار رفته در فضا مورد استفاده قرار می گیرد و سایر رنگ ها مانند رنگ های آكسان یا متضاد را در خود جای می دهد. در یک فضای درمانی نبایستی رنگ زمینهبیمارستان ٬ تیره و پررنگ باشد .
رنگ های غالب: رنگ غالب همیشه رنگی نیست كه در بزرگترین سطوح و به بیشترین میزان در مجموعه ای به كار رفتهباشد ، بلكه رنگی است كه بیش از بقیه نظرهارا به خود جلب می كند. مثال بارز این نحوه بکارگیری ٬ رنگ نوشته جات در ابنیه و تاسیسات وتجهیزات بیمارستانی است . مثلا رنگ شاسیزنگ احضار پرستار در هر نوع کنسولی بایستی بردیگر رنگهای محیط پیرامونی خود غلبه نماید .
رنگ های سرد: این رنگ ها حاوی مقدار زیادی رنگ آبی هستند، به عنوان مثال خاكستری هایی كه شامل مقداری رنگ آبی باشند احساس سردی و سرما را در شما ایجاد می كنند در حالی كه خاكستری حاوی قرمز یا بنفش قرمز حس گرما را در بیننده القا می كنند و ویژگی دیگری خواهند داشت. از این نوع ترکیب بایستی برای کنترل و کاهش استرس و هیجان در محلهای پرهیجان و پر استرس مانند لابی اورژانس و انتظار بخشهای ویژه و انتظار زایشگاه استفاده نمود .
رنگ های گرم: این رنگ ها محتوی مقدار قابل ملاحظه ای قرمز هستند. حتی برخی از آبی ها نیز ممكن است به واسطه وجود مقداری قرمز در آنها در این مجموعه جای بگیرند. محل استفاده از این نوع ترکیب رنگی مکانهای کسل کننده مانند لابی اصلی ٬ لابی درمانگاهها و امثالهم است .
رنگ های هم پرده: اینها رنگ هایی هستند مانند رنگ زرد پررنگ و آبی پررنگ ، این رنگ ها لزوماً از یك خانواده نیستند بلكه هر دو دارای میزان مساوی از رنگ قرمز یا آبی هستند و هیچ یك بر دیگری غلبه نمی یابند. از این متد برای رفع یکدستی و خسته کنندگی چشم استفاده میگردد . نظیر هم پرده بودن انواع وسایل و لوازم و تخت و درب و دیوار اطاقهای بستری معمولی یا درمانگاههای معمولی .
رنگ های مكمل: این رنگ ها كه در چرخه رنگ در برابر یكدیگر قرار دارند در كنار هم٬نمایی چشمگیر و متعادل می آفرینند.این رنگ ها هرگز از یك خانواده نیستند و حداكثر تفاوت را با یكدیگر دارند. به عنوان مثال می توان نارنجی تند را در زمینه ای از رنگ آبی نمونه بارزی از این تركیب در نظر گرفت. اگر چنانچه روحیه بیمار و یا کاربر در یک فضای درمانی نیاز به شادابی دارد ٬ از این متد میتوان استفاده نمود . مثل اطاقهای پس از زایمان یا درمانگاههای دندانپزشکی و . . .
یك خانواده رنگی: شامل مجموعه ای از رنگ ها می شود كه به نوعی با یكدیگر مرتبط هستند برای مثال خانواده آبی شامل مجموعه ای از رنگ های آبی است كه از یك سو با آبی سبزها شروع می شود و از سوی دیگر به رنگ های آبی بنفش ختم می شود. خانواده قهوه ای از رنگ قهوه ای و قهوه ای خاكستری تا پرده های نارنجی و قرمز را شامل می شود. از این متد برای رفع خستگی افراد مقیم فضاهای کم رفت و آمد استفاده میگردد ٬ زیرا توقف در مکانهای خلوت نیاز به تنوع در انواع زوایای بصری دارد تا باعث کسلی نگردد . مثل مکانهای فیزیوتراپی و یا اطاقهای بستری بیماریهای داخلی که طول درمان بیشتری رانیاز دارند .

چند نکته اساسی در ارتباط با انتخاب رنگ در دکوراسیون داخلی :

توجه به تاثیر نور : نور چه از نوع طبیعی و چه مصنوعی باشد ٬ تأثیرات مختلفی بر رنگ خواهد داشت و آگاهی از این امر هنگام طراحی رنگ برای یك فضای بیمارستانی ٬ ضروری است. به عنوان مثال دیوارهای زرد درخشان برای یك اطاق آفتاب گیر در منطقه ای با آب و هوای گرم و آفتابی ، بسیار زیبا به نظر میرسند؛ اما همین رنگ بر روی دیوارهای یك اتاق شمالی كه از نور طبیعی كمی بهره مند است نازیبا و كسل كننده خواهد بود.

رنگ ها وقتی بر روی سطح دیوار اجرا شوند تاثیری بسیار قوی تر از اجرا در یك قطعه كاغذ خواهند داشت. وقتی به یك تركیب رنگی رضایت بخش رسیدید توجه داشته باشید كه تأثیر نور موجود در محیط و شرایط بخش درمانی مربوطه را نیز در نظر بگیرید .

دقت كنید كه در چه زمانی از روز و به چه میزان نور طبیعی به هر یك از اتاق های شما می تابد و رنگ مورد نظرتان برای هر یك از اتاق ها را در نور همان اتاق بیازمایید. تركیب رنگها با یكدیگر در یك مجموعه واحد ، و تأثیر نور موجود در فضا بر آنها عواملی هستند كه نتیجه كار را تحت تأثیر قرار می دهند.

توجه به ترکیب رنگها : در انتخاب رنگ برای فضاهای داخلی ساختمانی یا تجاری ٬ یک نکته اجبار وجود دارد ٬ و آنهم رنگ انواع تجهیزات و ملزومات و وسایلی ای است که در داخل فضای مورد نظر وجود داشته و غیر قابل جابجایی هستند

برای یافتن رنگ های متناسب با رنگ وسایلی که در ان محیط وجود دارد٬ استفاده از چرخه رنگها، یکی از روشهای مطمئن خواهد بود . چرخه رنگ متشكل از دوازده رنگ است كه سه رنگ قرمز، زرد و آبی در آن رنگ های اولیه و رنگ های میان آنها به عنوان رنگ های ثانویه شناخته می شوند. اگر رنگ وسایل و تجهیزات را جزء رنگهای موجود آن فضا قرار دهیم ٬ با استفاده از سایر رنگهای باقیمانده از ۱۲ رنگ اصلی ٬ میتوان به نتیجه قابل قبولی رسید .

هر رنگ در این چرخه می تواند با رنگ های كناری خود كه رنگ های هم خانواده اش محسوب می شوند و همچنین رنگ مقابلش كه رنگ مكمل آن است به خوبی تركیب شده نتیجه ای زیبا و موزون بیافریند.

استفاده از رنگ های هم خانواده كه در چرخه رنگ در كنار هم قرار گرفته و به اصطلاح همسایه هستند ٬ تركیبی ملایم و هماهنگ را ایجاد می كند كه نگاه بیننده را به راحتی از یكی به دیگری رهنمون مینماید.

استفاده از یك رنگ با میزان كمی از رنگ مكمل آن٬ چنانچه به درستی و در اندازه های صحیح صورت گرفته باشد نتیجه ای درخشان و چشمگیر می آفریند و بر جذابیت مجموعه رنگی حاضر می افزاید و مانع غالب شدن كامل یك رنگ بر فضای اتاق می شود.

توجه به تمام شش وجه فضا : بایستی بدانیم که در فضای داخلی هر کدام از شش وجه ٬ در محل خود قابل تاثیر گزاری ویژه هستند . هریک ار چهار طرف دیوارها و همچنین کف و سقف در فضاهای داخلی قابل سرمایه گذاری هستند . مثلا برای طراحی اتاق خواب به خلقیات فردی باید توجه کرد مثلا افرادی که بیشتر به سقف در هنگام خواب توجه میکنندو مدتها بغیر از سقف اطاق چیزی را نمیبیند ٬ دکور سقف مهمترین و ارزشمندترین جای اطاق است و یا برای افرادی که فقط به یکطرف و یک دیوار خیره می شوند ٬ آن دیوار مهمترین ابزار فیزیکی برای آرامش روح تبدیل خواهد شد . در طراحی دکوراسیون داخلی هر وجه از فضا ارزشمند و قابل تاثیر بر افراد خواهد بود .

توجه به تکنیکهای ایجاد خطا در دید : در مواقعی میتوان با ایجاد یک سری زمینه ها ٬ عالمانه و عامدانه ٬ افراد را در تشخیص واقعی از فیزیک فضای داخلی به خطا انداخت . این موضوع میتواند در مشکلات پلان و فضا و ازکاهس نواقص فیزیکی کمک قابل ملاحضه ای نماید.

تکنیک های زیر در این رابطه میتوانند موثر باشند:

در صورتی که مصالح کف و سقف روشن و کل دیوارها تیره باشند، اتاق باریک‌تر و بلندتر به نظر می‌رسد.
در صورتی که مصالح تیره در کف ولی رنگهای دیوارها و سقف روشن باشند ٬ فضای اطاق پهن‌تر نشان داده میشود.
در صورتی که مصالح کف و سقف تیره و دیوارهای روشن باشند ٬ فضای اطاق پهن‌تر و کوتاهتر به نظر می‌رسد.
در صورتی که مصالح سقف روشن اما دیوارها و کف تیره باشند، چون نور از بالاست ٬حس بودن در زیرزمین در فرد ایجاد می‌شود.
استفاده از مصالح بژ و کرم متمایل به زرد در کف ، جاهای کم‌نور و تاریک را روشن‌تر و شادتر می‌کند و آرامش‌بخش است.
استفاده از مصالح فندقی در کف ، جزو رنگ‌های گرم و هماهنگ است و فضایی صمیمی ایجاد می‌کند.
استفاده از مصالح قهوه‌ای در کف ، حس ارتباط با زمین و طبیعت را ایجاد کرده و با مبلمان روشن زیباتر خواهد بود.
استفاده از مصالح بژ مایل به سفید در کف ، احساس جدید بودن و پاکیزگی را بوجود آورده و فضای اتاق را روشن می‌کند.
استفاده از مصالح خاکستری تیره در کف ، خنثی، شیک و آرامش‌بخش است.

طرح آریا